Ręczne pranie w płaskim korycie
Kiedy dywan perski leży w salonie od kilku lat i widać, że kolory straciły nasycenie a splot wygląda na przygnieciony kurzem, to właśnie moment na pranie. Pracownia układa dywan poziomo w specjalnym płaskim korycie. Woda z dodatkiem środków o neutralnym pH wnika w strukturę włókna, a ręczne szczotkowanie usuwa zabrudzenia bez szarpania za splot.
Neutralne pH to kluczowy parametr. Wełna jest keratyną, białkiem, które rozpada się pod wpływem silnych zasad. Środki o pH 7 lub zbliżonym do tego nie niszczą struktury włókna ani barwników roślinnych, które w starych dywanach perskich mogą być bardzo wrażliwe.
Po praniu dywan jest płukany do momentu, aż woda odprowadzana z tkaniny jest czysta. Resztkowe środki czyszczące przyciągają kurz, więc dokładne wypłukanie jest tak samo ważne jak samo pranie.
Usuwanie plam bez naruszania barwników
Wino rozlane na perski dywan to sytuacja, w której liczy się czas i metoda. Pracownia stosuje wstępne traktowanie punktowe przed głównym praniem. Dla plam organicznych, takich jak kawa, herbata, wino lub mocz zwierzęcy, używane są enzymatyczne preparaty rozkładające białka i taniny bez wpływu na barwniki naturalne.
Plamy z moczu wymagają szczególnego podejścia, bo amoniak w moczu ma odczyn zasadowy i może trwale zmienić barwniki roślinne, jeśli nie zostanie zneutralizowany odpowiednio szybko. Im wcześniej dywan trafi do pracowni, tym większa szansa na pełne usunięcie zabarwienia.
Nie każda plama daje się usunąć całkowicie. Stare plamy utlenione lub te po nieudanych próbach domowego czyszczenia środkami nieodpowiednimi do wełny mogą pozostawić ślad. Pracownia ocenia stan plamy i informuje o realnych możliwościach przed przystąpieniem do pracy.
Naprawa frędzli i obszycia krawędzi
Frędzle w dywanie perskim to nie dekoracja przyszyta po bokach, lecz zakończenia wątku lub osnowy, będące integralną częścią konstrukcji tkaniny. Kiedy frędzle się strzępią, skracają lub odpadają, splot w pobliżu krawędzi zaczyna się rozplatać.
Pracownia naprawia frędzle dobierając przędzę do oryginału pod względem grubości, skrętu i koloru. Obszycie krawędzi bocznych, zwane selvedge, zabezpiecza wątek przed wysuwaniem. Kiedy jest uszkodzone, trzeba je odtworzyć ściśle według techniki oryginału.
Różne tradycje tkackie stosują różne techniki wykończenia krawędzi. Dywan turecki i dywan irański mogą mieć zupełnie inną metodę obszycia, a pracownia dostosowuje technikę naprawy do konkretnego stylu.
Uzupełnianie ubytków tkania supełkowego
Kiedy w perskim dywanie pojawia się otwór lub widoczne wytarcie odsłaniające osnowę, potrzebne jest tkanie supełkowe. Ubytki uzupełniane są ręcznie, jeden supełek po drugim, w rytmie i gęstości odpowiadającej oryginałowi.
Dobór koloru przędzy to praca wymagająca precyzji. Kolory w starych dywanach są złożone, często z kilku odcieni w jednym polu wzoru, a z czasem barwniki naturalnie płowieją. Pracownia dobiera przędzę tak, żeby uzupełnienie harmonizowało z otaczającą tkaniną, nie odcinało się jako nowe i jasne pole.
Wzór jest odtwarzany na podstawie otaczającego splotu i osi symetrii wzoru. Przy dużych ubytkach dokumentacja fotograficzna sprzed uszkodzenia może pomóc w rekonstrukcji.
Poziome suszenie w wentylowanej hali
Po praniu dywan wełniany jest ciężki. Mokra wełna absorbuje wodę proporcjonalnie do swojej masy, a duży dywan może ważyć kilkadziesiąt kilogramów. Wieszanie go pionowo przenosi ten ciężar na kilka punktów osnowy, rozciągając ją i deformując kształt.
Pracownia suszy dywany poziomo, na specjalnych stelażach w wentylowanej hali. Przepływ powietrza przyspiesza odparowanie wilgoci bez konieczności użycia ciepła. Wełna nie toleruje suszarek i wysokich temperatur, które powodują filcowanie i kurczenie.
Czas suszenia zależy od grubości dywanu, gęstości splotu i aktualnych warunków powietrza. Cienkie kilimowe tkaniny schną szybko. Gęste perskie dywany o dużej gramaturze potrzebują więcej czasu.